Nasıl Yazar Oldum?

Ben, ilkokul kapısından içeri girdiğimde okuma yazmayı çoktan sökmüş bir çocuktum. 80’ler ve 90’lar kuşağının çocukları, o günlerin ruhunu iyi hatırlar. Bizim zamanımızda, televizyonun en masum ve öğretici yüzü olan “Susam Sokağı” diye bir dünya vardı. Edi ile Büdü, Kurabiye Canavarı ve diğerleri, farkında bile olmadan bana harflerin sırrını öğretmişti. O günleri düşündüğümde, annemin bir defter alacak parasının olmayışının beni nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlıyorum. Benim defterim, babamın okuduğu gazetelerin kenar boşluklarıydı. O pürüzlü kağıtların üzerine yazarak, mürekkepli satırları heceleyerek geçerdi günlerim. Sosyal medyanın hayal dahi edilmediği o yıllarda, gazeteler evin en önemli iletişim ve öğrenme aracıydı.

Okul başladığında, öğretmenimin arkadaşlarıma sabırla öğrettiği çizgiler, harfler ve heceler benim için çoktan aşılmış birer merhaleydi. Bu durumda yalnız da değildim; Emin adında bir arkadaşım da benimle aynı kaderi paylaşıyordu. Öğretmenimizin defalarca tekrar ettirdiği, sıraları dolduran o monoton alıştırmalar, bizim zihin seviyemizin çok gerisindeydi. Bu durumu fark eden öğretmenimiz, babam olmadığı için annemi okula çağırdı. Niyeti iyiydi; beni doğrudan üst sınıflardan birine alarak potansiyelimi ziyan etmek istemiyordu. Fakat annemin yüreğindeki koruma kalkanı buna izin vermedi. “Daha çok küçük, büyüklerin arasında ezerler yavrumu,” diyerek bu teklifi reddetti. Emin ise bu fırsatı değerlendirip doğruca üçüncü sınıfa geçti.

Benim içinse iki yıl sürecek bir bekleme dönemi başlamıştı. Sınıf arkadaşlarım harflerle boğuşurken, ben sıraların arasında romanların dünyasına dalıyordum. Bugün ilkokullarda okutulması dahi eleştirilen Ömer Seyfettin’in “Falaka”sını ben daha birinci sınıfta, o küçük halimle bitirmiştim. O iki yıl boyunca kaç roman, kaç öykü devirdiğimi şimdi hatırlamıyorum bile. Ama sanatla, edebiyatla olan kopmaz bağımın temellerinin o yıllarda atıldığını çok net hatırlıyorum. Bu süreç beni sanatsal bir arayışa itti. Katıldığım resim, şiir ve öykü yarışmalarının sayısını unuttum. Kazandığım ödüllerin çoğu hafızamdan silinmiş olsa da, içlerinden bir tanesi tüm hayatımı değiştirecek kadar değerliydi benim için. O ödül, bana bir vizyon vermişti: Ben çok iyi bir sanatçı olacaktım. Zihnimde başka hiçbir düşünceye yer yoktu.

Ancak çocukluğun o maymun iştahlı ve çabuk vazgeçen doğası, yakalandığım bir hastalıkla birleşerek bu hayali sekteye uğrattı. Dördüncü sınıftaydım ve günlerce, haftalarca yatağa bağlı kaldım. Şanssızlığım bununla da bitmedi; beş yıllık ilkokul hayatımdaki üçüncü öğretmenimleydim ve aramızda henüz bir bağ kurulamamıştı. Bu uzun süreli hastalık, beni eğitimde geriletti. O zamana dek çevresinden sürekli övgüler duyan, yarışmalardan ödüllerle dönen ben, hastalığımın bir sonucu olarak matematik karneme düşen o ‘4’ notuyla sarsıldım. Bu, hayatımdaki ilk büyük kırılmaydı. İçimde bir şeyler tamir edilemeyecek şekilde çatlamıştı. Etrafımdakilerin “Büyük Adam Olacak” dediği o çocuğun tüm özgüvenini, zihnimde tek bir rakam yerle bir etmişti. Artık büyük adam olamayacaktım.

Alıştığım övgüyü ve takdiri başka yollarda aramaya başladım. Kendimi basketbola, halk oyunlarına, futbola adadım. Kimilerine göre bu alanlarda da başarılıydım, kimilerine göre ise yetersizdim. Ama asıl sorun, yaptığım hiçbir şeyin benim içime sinmemesiydi. Ruhum ait olduğu yere, sanata dönmek için çırpınıyordu. Tiyatroyu denedim, hem de defalarca. Fakat sahnede olmak bana göre değildi; ben yazılan bir metnin piyonu değil, o metni var eden yazar olmalıydım. İçimde kalan son sanat kıvılcımını, enstrüman sevgisini gitarla ateşledim. Bir süre için varım yoğum müzik oldu. Bir yandan öğreniyor, bir yandan kendi bestelerimi yapıyordum. Yine de bir şeyler eksikti. Ben, yine ben olamıyordum.

Asıl mesele, kafamın içinde hiç durmadan dönen kurguların esiri olmamdı. Beynim, gördüğüm her yüzden, duyduğum her melodiden, tanık olduğum her olaydan bir olasılık üretiyor ve bunu anında bir hikâyeye dönüştürüyordu. Başarısız geçen lise hayatımın ardından üniversiteyi de bu içsel boşluğu doldurma çabasıyla tamamladım. Zihnimin analitik çalıştığını biliyordum ama bir o kadar da ezberimin kötü olduğunun farkındaydım. Her şeyi anında unutuyordum. Bu sorunu aşmak için durmadan notlar almaya başladım; küçük kağıtlara, telefonuma, bilgisayarıma… Zihnimdeki o uçuşan hikayeleri bir yerlere demirlemeye çalışıyordum.

Ve bir gün, o birikmiş notlarımı okurken kendimi buldum. Ben yine ben olmalıydım. Yazmalıydım. O notlardaki kurguları, beynimin içinde dönüp duran o onlarca romanı kağıda dökmeliydim. Bu kararı almamdaki en büyük tetikleyici ise tüm dünyayı evlere kapatan pandemi oldu. O sessizlik ve içe dönüş, benim için bir milattı.

Sonunda başardım. Artık beynimde bir esir gibi tuttuğum, notlarımda filizlenen o kurguları ait oldukları yere, yani sayfalara aktarıyorum. Şimdi tamamım. Eksik olan parça yerine oturdu. Ben buyum. Evet, tam olarak ben buyum. Artık eminim. Ben bir yazarım.

KDY’de kitap yayınlatmak

Hayal gücünüz yıllardır demlenen bir şarap gibiydi. Zihninizin mahzenlerinde sabırla bekleyen karakterler, olaylar ve dünyalar vardı. Belki bir sabah kahvesinde, belki uykusuz bir gecenin sonunda o büyülü “başlama” anı geldi. Parmaklarınız klavyenin üzerinde gezinmeye başladığında, artık geri dönüşü olmayan bir yolculuğa çıktığınızı biliyordunuz. Aylar, belki de yıllar boyunca her boş anınızı, her fedakârlığınızı o metne adadınız. Dostlarınız dışarıda gezerken siz kurgunuzdaki bir düğümü çözmeye çalışıyor, ailenizle geçireceğiniz zamandan çalıp karakterlerinize hayat üflüyordunuz. Son noktayı koyduğunuzda, içinizde hem devasa bir boşluk hem de bir dağı fethetmiş olmanın tarifsiz gururu vardı. Eseriniz, ruhunuzun bir parçası, en mahrem sırdaşınız olmuştu.

Sonra o meşhur ve meşakkatli süreç başladı: Yayınevi maratonu. Özenle hazırladığınız dosyanızı, umut dolu bir ön yazıyla birlikte onlarca yayınevinin e-posta kutusuna gönderdiniz. Ve bekleyiş… O bekleyiş ki, eserinizi yazmaktan daha zordu. Gelen ilk cevaplar, midenize bir yumruk gibi oturdu. “Yayın politikamıza uygun değildir,” diyen kibar reddedişler, en iyi senaryoydu. Çoğu zaman ise sadece derin bir sessizlik vardı; varlığınızın ve emeğinizin hiçe sayıldığı, cevaba bile layık görülmediğiniz o sağır edici sessizlik. Bazıları ise hayallerinizi bir ticari meta olarak görüp, “baskı masraflarına ortak olursanız basarız” diyerek umudunuzu parayla tartmaya kalktı. Kapılar bir bir yüzünüze kapanırken, o tutkuyla yazdığınız eser, sanki kollarınızda can veren bir çocuğa dönüştü.

Tam umudunuzu yitirecekken bir ışık parladı: Self-publishing, yani Kişisel Yayıncılık. Türkiye’deki en bilinen temsilcisinin Kitapyurdu Doğrudan Yayıncılık (KDY) olduğunu öğrendiniz. Sistem basitti: Aracıyı ortadan kaldır, kendi kitabının efendisi ol. Yepyeni bir heyecanla dosyalarınızı onların sistemine yüklediniz. Ancak ilk darbe yine gecikmedi: “Editasyon yetersizliği nedeniyle reddedildi.”

O yola girmiştiniz bir kere, geri dönemezdiniz. İki seçeneğiniz vardı: Ya bütçenizi zorlayarak profesyonel bir editör bulacak ve yüzlerce, belki binlerce lira harcayacaktınız ya da kendi kendinizin editörü olup haftalarca, gecelerce metninizin üzerinde bir cerrah titizliğiyle çalışacaktınız. Her bir virgülü, her bir “de/da” ekini, her bir anlatım bozukluğunu düzelttiniz. Metniniz nihayet KDY’nin teknik süzgecinden geçmeyi başardı. Sırada kapak tasarımı vardı; yine ya bir tasarımcıya ücret ödeyecek ya da şablonların arasında kaybolup eserinize bir kimlik giydirmeye çalışacaktınız.

Sonunda o beklenen e-posta geldi: “Kitabınız onaylanmış ve sözleşmeniz hazırlanmıştır.” İmzaladığınız dijital sözleşme, bir zafer nişanı gibiydi. Birkaç gün içinde kitabınızın Kitapyurdu’ndaki satış sayfası hazırdı. Titreyen ellerle ilk siparişi siz verdiniz. O an, tüm o reddedilişleri, tüm o yorgunlukları unutturan bir andı. Sanki yıllardır beklediğiniz bayramın sabahına uyanmış gibiydiniz. Kargo bildirimini her gördüğünüzde kalbiniz yerinden fırlayacak gibi oldu. Ve nihayet o paket geldiğinde, kendi adınızın ve eserinizin basılı olduğu o kapağa dokunmak, sayfaların kokusunu içinize çekmek… Bu, parayla satın alınamayacak bir mutluluktu.

Hemen sosyal medya hesaplarınızda gururla duyurdunuz: “Kitabım çıktı!” Eşinizden, dostunuzdan, akrabalarınızdan gelen tebrik mesajları, paylaşımlar ve “hemen sipariş veriyorum” sözleri içinizi ısıttı. İlk satış rakamları da bu yakın çevrenin desteğiyle yüzünüzü güldürdü. Hatta okyanusta bir damla gibi de olsa, sizi hiç tanımayan bir-iki kişinin de kitabınızı almasıyla umudunuz yeşerdi. Acaba olacak mıydı?

İlk hafta her gün, hatta her saat başı satış raporu sayfasını yenilediniz. Sonraki haftalar günde bir defaya düştü. O küçük, heyecan verici artışlar durulduğunda, kontrol sıklığınız birkaç günde bire, sonra haftada bire, sonra da ayda bire indi. Ve en sonunda, o sayfayı hiç açmaz oldunuz. Raporlar hep aynıydı: Sıfır.

Gerçekler işte o zaman tüm çıplaklığıyla yüzünüze vurdu. KDY, size kitabınızı “basma” sözünü tutmuştu, evet. Ama bu, denize bir şişe bırakmaktan farksızdı. Şişenin bir sahile vurup birileri tarafından bulunması tamamen şansa kalmıştı. Kitabınız on binlerce eser arasında sadece bir taneydi. Etkili bir reklam bütçeniz, sizi tanıtacak bir ajansınız, kitabınızı kitapçıların raflarına koyacak bir dağıtım ağınız yoktu. KDY’nin çalışma sistemi, her ne kadar teknik olarak başarılı olsa da ruhu eksikti. Kitapyurdu gibi dev bir markanın gücünü arkasına alıp “İşte bunlar da bizim yazarlarımız, bizim keşiflerimiz!” diyerek öne çıkarmadığı sürece, o kitaplar dijital bir mezarlıkta sessizce beklemeye mahkûmdu.

Bir ara yazarlar için ne kadar büyük bir umut ışığı yanmıştı oysa. KDY’nin dağıtım ajanslarıyla bir çalışma fırsatı sunduğu kısa bir dönem oldu. Bu, kitabınızın sadece internette değil, belki bir D&R’da, bir kitabevinin rafında okurla buluşma ihtimali demekti. Çok büyük bir adımdı, kişisel yayıncılığı profesyonel lige taşıyabilecek bir hamleydi. Ama sonra ne olduysa oldu ve bu seçenek sessiz sedasız kaldırıldı. O kapı da kapandı.

Sözün özü, eğer derdiniz sadece içinizdeki o ateşi söndürmek, hayal gücünüzü somut bir esere dönüştürmek, kütüphanenize kendi yazdığınız bir kitabı koymak ve “ben bir kitap yazdım” demenin onurunu yaşamaksa, KDY bunun için mükemmel ve paha biçilmez bir sistemdir. Ancak eğer hayaliniz, eserinizin elden ele, dilden dile dolaşması, tanımadığınız insanların hayatlarına dokunması, bir okur kitlesi oluşturması ve adınızın “yazar” olarak anılması ise, bu sistemle bu hedefe ulaşma ihtimaliniz ne yazık ki neredeyse sıfırdır.

Kitabınız bir süre sonra anılarınız arasındaki yerini alacak, belki siz bile varlığını unutacaksınız. Ta ki bir gün evde temizlik yaparken bir kolinin içinde kendi eserinizi bulana dek. O an, hem tatlı bir gururu hem de gerçekleşmemiş bir hayalin burukluğunu aynı anda hissedeceksiniz.

Yazar Olmak

Yazar olmak, sadece bir meslek değil, bir yaşam biçimidir. Aklın sürekli bir devinim halinde olması, her nefeste yeni bir hikaye fısıldaması demektir. Sabahın ilk ışıklarından gecenin derin karanlığına kadar, yazar, etrafındaki dünyayı bir senaryo, karşılaştığı her insanı bir karakter olarak görmeye başlar. Bir kahve fincanının buğusu, yoldan geçen bir çocuğun gülüşü, rüzgarın ağaç dallarıyla fısıltısı… Her şey, zihnin sonsuz dehlizlerinde yeni kurgulara dönüşmek üzere bekler.

Ancak bu yaratıcı coşkunun bir de karanlık yüzü vardır: yalnızlık. Yazar, kelimelerin labirentinde kaybolurken, düşünceleri ve hayalleri çoğu zaman çevresindekilerden farklı bir yolda ilerler. Kimse tam olarak onun gördüklerini göremez, onun hissettiklerini hissedemez. Bu, hem ilham verici hem de yıpratıcı bir durumdur. Yazar, iç dünyasının zenginliğiyle beslenirken, dış dünyayla kurduğu bağlarda zaman zaman bir kopukluk yaşar.

Tüm bu zorluklara göğüs geren yazar, nihayet hayallerini somutlaştırma anına gelir. Satırlar kağıda dökülür, bölümler bir araya gelir ve ortaya bir eser çıkar. Bu, uzun ve meşakkatli bir yolculuğun ardından varılan bir zirvedir. Ancak yolculuk burada bitmez; aksine, yeni bir aşama başlar: eserin okuyucuyla buluşması.

Büyük bir umutla yayınevlerinin kapıları çalınır. Yazar, eserinin değer göreceğine, okurların kalbine dokunacağına inanır. Ancak acı gerçekle yüzleşmek zorunda kalır. Günümüz dünyasında, edebi yetenek çoğu zaman popülerlik ve sosyal medya etkisiyle gölgelenir. Influencer olmayan, geniş bir takipçi kitlesi bulunmayan bir yazarın sesi, kalabalıklar içinde kaybolmaya mahkum gibidir.

Saatler süren mail trafiği başlar. Her gönderilen mail, bir umut tohumudur. Yazar, ekran başında heyecanla bir yanıt beklerken, zaman acımasızca ilerler. O beklenen mail çoğu zaman gelmez. Belki birkaç nazik reddiye, belki de tam bir sessizlik… Bu durum, yazarın moralini derinden sarsar, hayallerini birer birer soldurur.

Peki ya sonra? Yılmak mı? Belki de birçokları için bu kaçınılmaz sondur. Ancak gerçek bir yazar için hayal gücü, yenilmez bir güçtür. Ne kadar darbe alırsa alsın, ne kadar engelle karşılaşırsa karşılaşsın, o içindeki ses susmaz. Hikayeler anlatılmayı bekler, karakterler canlanmak için sabırsızlanır. Yazar, kalemi eline alır ve yeniden yazmaya başlar. İçinde bir yerlerde, ne olursa olsun bir gün başarılı olacağına dair sarsılmaz bir inanç vardır.

Kalemi kuvvetli, edebiyata ve okura değer veren her yazarın bir gün yüzlerce kitabının okunması, anlaşılması ve sevilmesi dileğiyle… Belki bugün değil, belki yarın değil, ama bir gün mutlaka… Çünkü kelimelerin gücü, en karanlık zamanlarda bile bir ışık huzmesi yaratabilir. Ve o ışık, doğru okuyucuyla buluştuğunda, sonsuza dek parlamaya devam eder.